Мүмкіндігі шектеулі баланы тәрбиелеудегі ұяттың, отбасылық тұтастықтың бұзылуы және трансформацияның әлеуметтік-психологиялық құбылыстары

Аңдатпа

Мақалада мүмкіндігі шектеулі балаларды тәрбиелейтін отбасылар және олардың қазіргі қоғамдағы психологиялық және әлеуметтік тәжірибесінің ерекшеліктері қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі мүгедектіктің тұрақты стигматизациясы жағдайында отбасын бейімдеу процесі объективті қиындықтармен ғана емес, сонымен қатар тұрақты әлеуметтік көзқарастардың әсерімен де күрделенуімен анықталады. Жұмыстың мақсаты – баланың диагнозын қабылдамау, ұятты сезіну, әлеуметтік стигматизация, отбасылық қатынастарды өзгерту және баламалы көмек түрлеріне жүгіну арасындағы байланысты анықтау. Зерттеудің әдіснамалық негізін ғылыми әдебиеттерге теориялық талдау жасау, сондай-ақ мүгедектікке қоғамдық қатынасты және ата-ана тәжірибесін зерттеуге бағытталған авторлық сауалнамаларды қолдану, содан кейін деректерді өңдеу құрады. Зерттеу нәтижелері ұялу тәжірибесі мен әлеуметтік нормалардың қысымы диагнозды қабылдамаумен байланысты екенін және жанжалдардың пайда болуына, алыстауға және бейімделмеген күресу стратегияларын қолдануға ықпал ететін отбасылық жүйедегі шиеленісті күшейтетінін көрсетті.  Жұмыстың ғылыми жаңалығы мәселені екі деңгейде – отбасылық және қоғамдық деңгейде жан-жақты қарастырудан тұрады, бұл стигматизацияның қалыптасу механизмдерін және оның отбасына әсерін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Зерттеудің практикалық маңыздылығы ата-аналарды психологиялық қолдау бағдарламаларын, ағартушылық жұмыстарды және қоғамдағы мүгедектікті стигматизациялауды азайту шараларын әзірлеу кезінде алынған нәтижелерді пайдалану мүмкіндігі болып табылады.