Қазіргі цифрлық қоғам жағдайындағы жеткіншектердің өз-өзіне сенімсіздігініңпсихологиялық ерекшеліктері

Аңдатпа

Қазіргі қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық өзгерістер, ақпараттық кеңістіктің кеңеюі жәнецифрлық технологиялардың қарқынды дамуы жеткіншек тұлғасының психологиялық дамуына, өз-өзіне деген сенімділіктің қалыптасуына айтарлықтай ықпал етуде. Әсіресе әлеуметтік желілер, онлайн-коммуникациялар және виртуалды өзара әрекеттесу формалары жеткіншектердің өзіндік«Мен» бейнесін қалыптастыру үдерісін жаңа деңгейге көтеріп, оны күрделендіре түсуде. Жеткіншектік кезең – тұлғаның өзіндік санасы қалыптасатын, әлеуметтік рөлдер менқұндылықтарды меңгеру үдерісі қарқынды жүретін күрделі даму сатысы, осы кезеңде «өз-өзінесенімділік» деңгейі жеткіншектің психологиялық саулығын, тұлғалық дамуын және әлеуметтікбейімделуін айқындайтын маңызды факторлардың бірі болып табылады. Алайда цифрлықортадағы идеалдандырылған бейнелер мен тұрақты әлеуметтік салыстырулар бұл сенімділіктіңқалыптасуына кері әсер етуі мүмкін. Мақалада қазіргі цифрлық қоғам жағдайындағыжеткіншектердің өз-өзіне сенімсіздігінің психологиялық ерекшеліктері қарастыру мақсат етілді. Эксперименттік зерттеу жұмысына мектептің 7-8 оқушылары қатыстырылды. Зерттеу барысындаГ.Н. Казанцеваның «Жалпы өзін-өзі бағалауды зерттеу» сауалнамасы, Г. Кожухарьдің «Білім беруортасындағы тұлғааралық қатынастардың сапасы» әдістемесі және А.М. Прихожанның «Өзінедеген сенімділікті бағалау» сауалнамасы қолданылды. Алынған зерттеу нәтижелері  SPSS статистикалық бағдарламасы арқылы өңделіп, талданды. Эксперименттік зерттеу нәтижелерінесәйкес жеткіншектердің өзіндік бағалауы мен тұлғааралық қатынастары олардың өз-өзіне дегенсенімділік деңгейіне тікелей әсер ететінін көрсетті. Теориялық негіз ретінде шетелдік ғалымдарГ.С. Холл, Ж. Пиаже, Л. Колберг, З. Фрейд, Э. Эриксон еңбектері және кеңестік кезеңдегі Л.Выготский, Д. Эльконин, А. Леонтьев, Л. Божович зерттеулері қарастырылды. Сонымен қатар, қазақстандық ғалымдар Қ. Жарықбаев пен С. Қалиевтің еңбектері және заманауи зерттеушілердіңА. Kumar, Valkenburg P. M., Meier A., & Beyens I., Huang C. мақалалары талданды.